NAYPHGOS

Το επάγγελμα του Ναυπηγού

Για το ναυπηγείο χρειαζόταν μεγάλο οικόπεδο με εύκολη πρόσβαση στη θάλασσα και ένα κτήριο, όπου φυλάσσονταν τα εργαλεία και τα απαραίτητα ξύλινα χνάρια.

Παραδοσιακά εργαλεία

Πλάνη ή ροκάνι: (ξύλινο) για να ισιώνει τα ξύλα.
Σκεπάρνι
Τρυπάνια χειροκίνητα (μαραβίλια): ήταν σιδερένια με ξύλινο χερούλι.
Πριόνια
Μικρές πλάνες: (κινόσο ή μυτερό)
Καταρράκτης από τα μεγάλα εργαλεία της εποχής. Ήταν ένα ξύλινο τελάρο πριόνι με λάμα στη μέση που χρησίμευε για τον τεμαχισμό των κορμών σε μαδέρια.
Ξεγυριστάρι: κορδέλα που δούλευε με μηχανή πετρελαίου για να κόβει ξύλα και μαδέρια. Ίσιωνε τα μαδέρια και τους έδινε σχήμα. Όλα τα ξύλα περνούσαν από εκεί. Άμα ήταν μακρύ το ξύλο σε συγκεκριμένο σημείο με το σχήμα που έπρεπε.
Σφυριά, κατσαβίδια, βίδες, σφιγκτήρες, νταβίδια (αντί για σημερινή βίδα).
Σκάρπελο: σαν κοπίδι που κόβει τα σίδερα.
Καλαφατικά: με αυτά έβαζαν στουπί στους αρμούς για να μην περνάει το νερό.
Ματσόλα: σφυρί ξύλινο, με αυτό δουλεύαμε το καλαφατικό.
Ψαλίδα: ζυγίζει το μεσαίο σκελετό του καϊκιού για να μην βγει στραβός.
Καρμανιόλα: κόβει τα δέντρα και τους κορμούς κάθετα.
Ξύλινος πάγκος: για όλες τις δουλειές.
Καλαφάτες: ήταν δύο ξύλινοι που στήριζαν τον κορμό μέχρι να κοπεί από τον καταρράκτη.
Ξυλοφάι: για να λιμάρει το ξύλο.
Μπάνιστρο: είδος πλάνης.
Ράσπα: πλανάκι σιδερένιο με χεράκια.

 

Προέλευση της ξυλείας

Παλιά κόβαμε κορμούς από την Κορακιά (πεύκα) από τον Πύργο της Ηλείας, από Σάμο, Μυτιλήνη. Κάθε πεύκο ανάλογα με την προέλευσή του χρησιμοποιούταν σε διάφορα μέρη του καϊκιού, ανάλογα με το πάχος και τις διαστάσεις. Χρησιμοποιούσαμε επίσης σουηδικά 5χ5.Για τα κουπιά φέρναμε καστανιές από το Κρανίδι. Ξυλέμπορος τότε ήταν ο Άγγελος Φασιλής. Από τα νησιά τα ξύλα έρχονταν με καΐκια στον Πειραιά και από εκεί με αυτοκίνητα. Ο Στρίγκος τα έφερνε. Αργότερα, τα έφερνε ένα μικρό καραβάκι από τη Σάμο, τα φουντάριζε στη θάλασσα και τα τραβούσαμε με σχοινιά και βαρκάκια έξω, γιατί δεν υπήρχαν μόλοι.

«Χτίσιμο» του σκαριού

Αυτός που έκανε την παραγγελία έδινε και τις διαστάσεις. Ο ναυπηγός έπρεπε να φτιάξει το αχνάρι. Έδινε στο αχνάρι το ύψος, το φάρδος, το σχήμα που ήθελε ο καπετάνιος.
Η εργασία ξεκινούσε από την καρίνα και τα ποδοστάματα.
Η καρίνα ή τρόπιδα είναι το κοίλο μέρος του καϊκιού, η βάση.
Τα ποδοστόματα είναι το μπροστά και το πίσω μέρος του καϊκιού. Αυτά στηρίζονται στην καρίνα μ' ένα ειδικό ξύλο από μέσα που λέγεται σκορπιός.
Μετά μπαίνουν τα πρώτα μεσαία στραβόξυλα και κατόπιν μπαίνουν τα μπροστινά και τα πισινά, γιατί διαφέρουν. Μπαίνουν οι στραγαλιές δηλ. μαδέρια από μέσα που δένουν τα στραβόξυλα. Μετά τις στραγαλιές μπαίνει το πρώτο μαδέρι απ' την έξω μεριά που λέγεται τσάπα. Από μέσα μπαίνει άλλο μαδέρι στο ίδιο σημείο που το λένε λούρος. Εκεί επάνω μπαίνουν τα καμάρια του καϊκιού που στηρίζουν το κατάστρωμα ή κουβέρτα. Στο σημείο αυτό ή και πριν τα ξύλα βάφονται με μίνιο. Τα στραβόξυλα προτού τοποθετηθούν βάφονται. Κατόπιν φτιάχναμε το πανωκάϊκο (έτσι λέγεται το καΐκι από την κουβέρτα και πάνω).

Τρυπητό ή κουρζέτα είναι αυτό που έδενε τα στραβόξυλα του σκάφους. Εκεί πάνω μπαίνει το πανωζούναρο δηλ. τα τελευταία πάνω μαδέρια.

Μπακαλάριο και κουπαστές καρφώνονται στα στραβόξυλα πάνω-πάνω.
Κατόπιν αρχίζει το πέτσωμα.Μετά τοποθετείται το τιμόνι, το σπιράγιο δηλ. το σπιτάκι της μηχανής και τα καπάκια για το αμπάρι. Παλιά φτιάχνανε και κρεβατάκι μες στο αμπάρι, για να κοιμούνται.
Το σκαρί βάφεται απ' έξω 2-3 χέρια μίνιον, αφού στοκαριστούν οι πρόκες και το καλαφάτισμα και είναι έτοιμο για βαφή και ρίξιμο στη θάλασσα.
Ένα καΐκι 10 μέτρα περίπου ήθελε 5 μήνες για να τελειώσει με τη δουλειά 2 μαστόρων.
Τη δεκαετία του 1960 ένα τέτοιο καΐκι στοίχιζε περίπου 80.000 δρχ. Χρειαζόταν όμως και μηχανές, κατάρτια κ.ά. Το καΐκι του Ν. Φασιλή φτιάχτηκε γύρω στο 1970 και στοίχισε 300.000 δρχ. Ήταν περίπου 16.5 μ

Το 1965 ήρθε το ηλεκτρικό στην Κοιλάδα. Έφυγε ο καταρράκτης, μια δουλειά του χεριού, αλλά υπάρχουν και σήμερα χειροκίνητα μηχανήματα που δεν αντικαθίστανται από τα ηλεκτροκίνητα.

Τώρα τις χοντρές δουλειές τις κάνουν τα ηλεκτρικά μηχανήματα και οι λεπτομέρειες με τα χειροκίνητα. Σήμερα η πλάνη είναι ηλεκτρική και το ηλεκτρικό τρυπάνι βοήθησε πολύ.

Κατηγορίες πλεούμενων.

Τρεχαντήρι: καΐκι ψαράδικο που δούλευε ως γρι-γρι και ανεμότρατα.
Λίμπερτυ: κυρίως ψαράδικα και κότερα.
Καραβόσκαρο: ψαράδικο.
Φορτηγό: για εμπορικά (Περάματα)
Γκόγκο: δούλευε ως τράτα.
Βάρκες: κούντουλες – παπαδιές.
Μούλος: είχε πλώρη άλλου τύπου και πρύμνη άλλου τύπου.

[ΑΡΧΗ] [ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ] [ΟΝΟΜΑΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ] [ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΑΣ] [AΡΓΑΛΕΙΟΣ] [ΑΣΒΕΣΤΟΠΟΙΟΣ] [BΑΡΕΛΑΣ] [EΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ] [KAΠΕΛΟΥ] [ΚΟΥΡΕΑΣ] [MAMΗ - ΝΟΣΟΚΟΜΑ] [MAΝΑΒΗΣ]  [MΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΣ] [MOΔΙΣΤΡΑ] [MΥΛΩΝΑΣ]  [ΝΑΥΠΗΓΟΣ]  [ΤΑ ΝΑΥΠΗΓΕΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΑΔΑΣ] [ΤΟ ΡΙΞΙΜΟ ΤΟΥ ΚΑΪΚΙΟΥ] [ΝΤΕΛΑΛΗΣ] [ΠΕΤΑΛΩΤΗΣ] [ΡΑΦΤΗΣ] [ΣΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΣ] [ΣΙΔΕΡΑΣ] [TΣΑΓΚΑΡΗΣ] [TΥΡΟΚΟΜΟΣ] [ΨΑΡΑΣ] [ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ] [ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ]